10 hiệu ứng tâm lý kì lạ đáng kinh ngạc!

Khi ở trong trạng thái bất ổn, thường là con người đang chịu ảnh hưởng của một hiệu ứng tâm lí nào đó. Một số hiệu ứng rất phổ biến trong khi một số khác lại vô cùng hiếm gặp. Bằng cách nào đó, nhiều quá trình phức tạp đủ mạnh để lấn át tư duy logic và sự đồng cảm.

Có nhiều nguyên nhân sâu xa cho việc tại sao những thành kiến về giới tính hiếm khi thay đổi hoặc một số người xa lạ nhất định lại chiếm được lòng tin dễ dàng hơn. Với hoạt động của hệ thần kinh, mọi thứ đều có thể trở nên hấp dẫn đến kỳ lạ. Khoa học đã phát hiện ra rằng con người có thể ngủ đông về mặt tâm lý, rằng một người hoàn toàn có thể có những mặt tối và sự thật về ông già Noel có thể làm sụp đổ niềm tin vào cha mẹ.

10. Tại sao hiện tượng tâm lý học nghịch đảo có hiệu quả?

Tâm lý học nghịch đảo có thể hiểu nôm na như sau: Bạn yêu cầu người khác làm việc gì đó, nhưng bằng cách yêu cầu họ làm điều ngược lại.

Sở dĩ có cái sự tréo ngoe này là do tâm lý của con người vốn không thích bị hạn chế sự tự do – điều này đã rơi vào bản chất bên trong chúng ta. Chính vì thế khi nhận được yêu cầu gì đó, phản ứng đầu tiên là tìm cách chống đối. Và chính nhờ phản ứng này, chúng ta có thể khiến một người làm hộ điều gì đó, chỉ bằng cách yêu cầu họ làm điều ngược lại.

Có thể lấy ví dụ như lúc bạn trông trẻ con. Thử nghĩ xem cảnh này có quen không: bạn càng bảo lũ trẻ không nghịch ngợm, chúng nó càng tìm cách nghịch – đó chính là tâm lý ngược. Hoặc như những video trôi nổi trên mạng có dán nhãn 18+, thì vô tình đó cũng là những video nhiều view nhất, bất kể độ tuổi của người xem.

9. Sự xao nhãng khiến cái đẹp bị lu mờ

Bức họa Monalisa của Leonardo da Vinci được treo trên một bức tường trống trong bảo tàng Louvre. Người ta có thể được chấp nhận được vì nghĩ rằng bức tranh biểu tượng cần nhiều sự phô trương. Tuy nhiên, có lý do cho sự tối giản đó. Các nhà khoa học đã bắt đầu hiểu được điều gì đó mà các viện bảo tàng nghệ thuật nằm lòng trong nhiều thập kỷ, sự mất tập trung của người yêu thích đã làm giảm việc đánh giá cao vẻ đẹp.

Immanuel Kant, một triết gia người Đức có tầm ảnh hưởng, đã từng nói rằng vẻ đẹp không phải là đặc điểm phân biệt của một vật thể mà là chủ thể đối với người chiêm ngưỡng. Nói cách khác, có bao nhiêu chi tiết thú vị mà mắt có thể phát hiện trong một bức tranh hoặc một vật phẩm đáng yêu nào đó đều phụ thuộc vào ý thức của người xem. Sự mất tập trung cản trở một cái gì đó trong tâm trí, khiến vẻ đẹp sẽ kém hơn khoảng 15 phần trăm. [nguồn]

8.Hiệu ứng người lạ thân quen

Ngày nay, người lạ thường khó có thể tin tưởng dễ dàng. Tuy nhiên,  bộ não lại hoạt động chống lại các quy tắc an toàn đó.

Năm 2018, các nhà khoa học phát hiện ra rằng mọi người tin tưởng người lạ nhanh hơn khi họ giống với một người đáng tin cậy trước đó của họ, ngay cả khi đó chỉ là một nhân vật sitcom được yêu mến. Tương tự như vậy, một người lạ giống như một người chồng cũ bị ngược đãi hoặc một tay xã hội đen trong phim có thể rất khó khăn để giành được lòng tin của một người vợ đã từng ly dị và luôn bị hình tượng Al Capone ám ảnh.

Đáng ngạc nhiên, không cần phải có một người giống hệt nào để kích hoạt hiệu ứng gần như tự động này. Người ta sẽ vẫn phán xét người lạ dù những sự tương đồng tối thiểu là với những trải nghiệm tốt đẹp hay tồi tệ trong quá khứ.

 7.Vết sẹo tâm lí mang tên Santa Claus

Một phân tích đáng ngạc nhiên cho thấy có rất nhiều người khi trưởng thành đã vô cùng thất vọng và giận dữ khi biết vì Santa Claus chỉ là một lời nói dối. Một cuộc khảo sát lớn cho thấy hầu hết trẻ em ngừng tin vào ông già Noel cho tới khoảng tám tuổi. Họ đã khám phá ra sự thật theo những cách khác nhau, đôi khi là kỳ quái. Một số đã được nói sự thật. Những người khác bắt gặp cha mẹ trong bộ dạng Santas hoặc nhận ra rằng những chi tiết cổ tích đó hoàn toàn phản khoa học – như những con tuần lộc bay và một ông già điều khiển chúng và đi tặng quà cho hàng triệu người trong một đêm.

Phần lớn trẻ em đành chấp nhận sự vỡ mộng này. Tuy nhiên, một số thực sự đã nhen nhóm vấn đề về niềm tin sau đó. Cốt lõi của sự hoang mang này là câu hỏi: Liệu bố mẹ còn đang nói dối điều gì nữa? Có vẻ như không có vấn đề gì lớn, nhưng hiệu ứng này tác động mạnh mẽ với một số người. Cuộc khảo sát cho thấy khoảng 15% người trưởng thành vẫn cảm thấy bị phản bội sâu sắc và 10%  đã hết sức tức giận. Có vẻ như đối với một số người, việc cha mẹ của họ cố gắng duy trì truyền thống kì diệu này chỉ để lại toàn là đau khổ mà thôi. [nguồn]

6.Hiện tượng “Future Time Slack”

Gần như tất cả mọi người đã trải qua về điều này. Một ngày điển hình với rất nhiều cam kết và có vẻ hợp lý để sắp xếp lại một số việc cho những ngày sau đó. Và cuối cùng, tưởng mọi thứ sẽ bớt bận rộn hơn về sau. Nhưng sau đó thật đáng buồn là cuộc sống lại bận rộn một cách điên cuồng như tuần trước khi mọi thứ được đã được lên lịch. Ảo tưởng rằng sẽ tiết kiệm được nhiều thời gian hơn được gọi là “future time slack”. Thuật ngữ được đặt ra vào năm 2005 khi các nghiên cứu chỉ ra một phản ứng tò mò của con người. Những người tham gia tin rằng họ sẽ có nhiều thời gian hơn trong lịch trình của họ trong những tuần hoặc tháng tới chứ không phải là tiền.

Hiện tại, nhiều thời gian hơn không bằng nhiều tiền hơn. Có thể đó là bởi vì thời gian là mối quan tâm chính. Tại thời điểm sắp xếp lịch trình, người ta có thể không gặp khó khăn về tài chính mà thay vào đó là khó khăn về thời gian. Sự chậm chạp trong thời gian không chỉ là bị bỏ lại phía sau bởi những điều bị trì hoãn. Thông thường, một người làm việc chăm chỉ để gác lại những ngày sắp tới và tận hưởng thời gian rảnh rỗi. Thật không may, điều này tạo ra ảo tưởng tương tự. Cuộc sống thật khó lường và bận rộn. Mặc dù chúng ta luôn rất cố gắng để làm giãn bớt lịch trình, ngay cả ngày lễ cũng vẫn không được tự do như người ta vẫn tưởng. [nguồn]

5. Ảo ảnh áo choàng tàng hình

Đó là một biểu hiện hiếu kì xảy ra bất cứ khi nào mọi người tiếp xúc hay gần nhau. “Ảo tưởng áo choàng tàng hình” xảy ra khi mọi người xếp hàng chờ đợi, làm việc với đồng nghiệp hoặc đi xe buýt với người lạ. Người ta chú ý đến phong cách và chi tiết của những hành khách và công nhân này trong khi tin rằng họ không có sự chú ý tương tự về mình.

Một nghiên cứu năm 2016 đã chứng minh rằng mọi người để ý tới bạn nhiều hơn bạn biết. Những người tham gia được yêu cầu đợi trong phòng trước cuộc thử nghiệm. Tuy nhiên, để người lạ ngồi cùng nhau trong phòng chờ chính là để thử nghiệm, và họ chỉ được biết điều này sau đó. Mỗi người tham gia có thể mô tả những điều phức tạp mà họ nhận thấy về những người khác trong phòng chờ. Nhưng họ đã tin rằng không ai chú ý đến họ. Vì lý do nào đó, ảo ảnh này khiến mọi người tin rằng họ là những người duy nhất tiếp nhận thông tin về những người xung quanh họ, còn họ thì giống như mặc áo choàng tàng hình. Sự thật là gần như tất cả mọi người trong cùng một phòng hoặc hàng chờ cũng để ý đến những người khác theo cùng một cách như nhau. [nguồn]

4. Mất trí nhớ cục bộ thoáng qua

Bộ nhớ của con người vẫn là một điều bí ẩn. Có một mối liên kết thú vị tồn tại giữa cảm xúc và ký ức. Chính xác hơn, cảm xúc và các yếu tố tâm lý khác dường như cũng góp phần trong những bí ẩn về y học. Được gọi là chứng mất trí nhớ toàn cầu thoáng qua (TGA), hàng năm nó tác động khoảng dưới 10 người trên 100.000 người.

Masnesia đột ngột rơi vào tình trạng mất trí và xóa sạch những tháng ngày trong ký ức. Những người xung quanh nạn nhân có thể lo lắng về đột quỵ hoặc bắt đầu mất trí nhớ, nhưng TGA không đi kèm yếu cơ đi, chậm chạp hoặc quên lãng vĩnh viễn. Trên thực tế, mọi người bị TGA đều lấy lại được trí nhớ đầy đủ và cho đến nay, không ai từng trải qua hiện tượng này lần hai. [nguồn]

Giai đoạn đáng sợ này thực sự lành tính mà không có bất kỳ hệ lụy lâu dài nào. Không ai biết nguyên nhân, mặc dù các nhà nghiên cứu đã xác định được các yếu tố có khả năng kích hoạt – rất đa dạng: từ những cảm xúc mạnh mẽ và căng thẳng cho đến những người quan hệ tình dục và sau đó xóa sạch tâm trí. Tình trạng hiếm gặp này vẫn là một trong những triệu chứng thần kinh bí ẩn nhất trong y khoa.

3. Nhân tố D

Yếu tố G đo lường trí thông minh của ai đó. Một loạt các thử nghiệm có thể dẫn đến một con số có thể dự đoán mức độ thành công, thu nhập và thậm chí cả sức khỏe của một người. Trong năm 2018, các nhà nghiên cứu nhận thấy họ có thể đo lường chính xác mặt tối của một người. Yếu tố D dựa trên thực tế là những kẻ tàn bạo, những kẻ mang bệnh thái nhân cách và những kẻ tự luyến đều có bản chất đen tối trong nhân cách của họ. Mặc dù có một số khác biệt, ít nhất cả ba đều có xu hướng đặt mình lên hàng đầu, trên hết những giá trị của người khác.

Xu hướng nguy hại này là D-factor. Để hình thành một cách hiệu quả để đo lường nó, các nhà nghiên cứu đã xem xét 9 đặc điểm đen tối. Họ đã sử dụng ba nghiên cứu với hàng ngàn người tham gia để có thêm thông tin về sự tự luyến, sự nham hiểm, bệnh thái nhân cách, chủ nghĩa vị kỷ, sự buông thả đạo đức, quyền lợi tâm lý, sự tà dâm, sự cay độc và sự tự mãn.

Khối lượng dữ liệu khổng lồ sau đó đã được thống kê để xem liệu một vài đặc tính có thể cùng tập hợp trong một cá nhân hay không. Và đúng là thường sẽ như vậy. Quan trọng hơn, nghiên cứu đã thiết kế thành công một bài kiểm tra mà bất cứ ai cũng có thể thực hiện. Nó đo lường yếu tố D và khả năng tiêu cực trong một tình huống có vấn đề về đạo đức. [nguồn]

2.Tại sao thành kiến Sexists rất khó thay đổi?

“Sexists” là một thuật ngữ xuất hiện giữa thế kỷ 20, là một dạng niềm tin hay thái độ cho rằng một giới là hạ đẳng, kém khả năng và kém giá trị hơn giới còn lại. Thuật ngữ này hầu như được dùng để ám chỉ sự thống trị của nam so với nữ.

Một nghiên cứu trên 20.000 người đàn ông cho thấy có ba đặc điểm khuyến khích một người có khuynh hướng Sexists và có xu hướng gây hại cho phụ nữ, rối loạn hành vi xã hội rối loạn và các vấn đề về sức khỏe tâm thần độc hại. Chúng bao gồm sự áp quyền đối với phụ nữ, tự phụ và là một kẻ ăn chơi. Vì hành vi gây hại này thúc đẩy bạo lực và các tình huống phức tạp khác, những người đàn ông như vậy ngày càng bị xã hội cô lập.

Thế nhưng, càng cô lập và tức giận, họ càng có xu hướng làm tổn thương những người khác (như phụ nữ) và tìm kiếm những người đàn ông có cùng chí hướng chấp nhận họ. Đó thực sự là một vòng luẩn quẩn.

1.Hội chứng qua mùa đông

Con người không ngủ đông, mặc dù những biểu hiện tương tự có thể thấy ở những người phải đối mặt với sự cô lập lâu dài. Một nghiên cứu năm 2018 đã theo dõi 27 nhà nghiên cứu ở Nam Cực. Thời gian lưu trú 10 tháng của họ bao gồm những tháng mùa đông đen tối. Điều này tiết lộ thêm về một cơ chế đối phó mà hầu hết mọi người sẽ không bao giờ phải gọi: hội chứng qua mùa đông. Một dạng ngủ đông tâm lý cực đoan, nó phát triển bất cứ khi nào con người bị mắc kẹt một thời gian dài trong các tình huống như ở Nam Cực. [nguồn]

Các nhân viên nghiên cứu phải điền vào bảng câu hỏi tâm lý, giữ nhật ký giấc ngủ và đo sức khỏe cảm xúc của họ cũng như chiến lược đối phó cho mỗi cá nhân. Không có gì đáng ngạc nhiên khi ở trong nhà trong mùa đông đã cản trở giấc ngủ và lấy đi sự tươi tỉnh của họ.

Thật bất ngờ về cách mọi thứ chậm lại. Khả năng giải quyết vấn đề giảm xuống, chứng trầm cảm và phủ nhận thực tế thì có vẻ sẽ tăng trở lại. Sự giảm bất ngờ này có thể dẫn đến sự trung lập hay thờ ơ, giúp giảm thiểu các vấn đề tâm lý tồi tệ hơn xảy ra.

Có một lời cảnh báo: Hội chứng qua mùa đông chỉ có thể phát triển nếu ai đó biết sự cô lập của họ không phải là vĩnh viễn.

Từ Listverse

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *